Rynek używanych maszyn budowlanych ma jedną cechę, której nie ma rynek samochodów: różnica między maszyną zadbaną a wyeksploatowaną bywa niewidoczna na zdjęciach, a kosztuje tyle, co połowa ceny zakupu. Świeżo umyta i pomalowana koparka z ładnym stanem licznika może mieć zużyte podwozie, zmęczoną pompę i usunięty układ oczyszczania spalin. Wszystkie trzy rzeczy wyjdą w ciągu pierwszego roku.
Poniżej lista punktów, które warto sprawdzić przed przelewem – w kolejności od tych, które kosztują najwięcej.
Licznik motogodzin mówi mniej, niż myślisz
Tysiąc motogodzin przepracowanych młotem wyburzeniowym to zupełnie inne zużycie niż tysiąc godzin równania placu łyżką skarpową. Liczba na wyświetlaczu nie zawiera informacji o charakterze pracy, a to on decyduje o stanie osprzętu, wieńca obrotu i pompy.
Pierwsza rzecz do zrobienia: porównanie zapisów z różnych sterowników. W nowszych maszynach licznik nie jest jeden – dane o czasie pracy odkładają się w kilku modułach, a do tego dochodzą wpisy w systemie telematycznym. Rozjazd między nimi to sygnał ostrzegawczy. Druga rzecz: konfrontacja licznika ze stanem faktycznym. Wytarte do gołego metalu pedały, luz w joystickach i przetarta tapicerka fotela przy „niskim przebiegu” mówią same za siebie.
Podwozie – najdroższa pozycja na liście
W koparce gąsienicowej podwozie jest elementem eksploatacyjnym, tyle że o cenie porównywalnej z poważnym remontem. Komplet gąsienic, rolek jezdnych i podtrzymujących, koła napinającego i napinacza w maszynie klasy 20 ton to wydatek liczony w dziesiątkach tysięcy złotych. Sprzedający wie o tym doskonale i rzadko wspomina.
Co obejrzeć: wysokość ogniw i stan sworzni w łańcuchu, luzy na rolkach, wycieki oleju z piast rolek (ciemna, mokra obwódka), stan zębów koła napędowego – zaostrzone zęby oznaczają wyrobiony łańcuch, kompletność i stan śrub mocujących nakładki. Sprawdź też, czy gąsienica nie spada przy skręcie w miejscu, bo to zwykle temat napinacza i prowadzenia – opisaliśmy go we wpisie o spadającej gąsienicy i diagnozie napinacza.
Hydraulika – sprawdzana pod obciążeniem, nie na jałowym
Maszyna stojąca na placu i pracująca na wolnych obrotach zawsze wygląda dobrze. Objawy zużytej pompy pojawiają się dopiero wtedy, gdy olej się rozgrzeje, a układ dostanie obciążenie.
Dlatego przy oględzinach uprzedź, że chcesz popracować maszyną co najmniej czterdzieści minut. Potem sprawdź: czasy cykli poszczególnych ruchów (wysuw i wsuw siłownika, obrót, podnoszenie), płynność pracy przy dwóch ruchach jednocześnie, opadanie osprzętu przy uniesionym ramieniu w ciągu kilku minut, temperaturę oleju i to, czy przy gorącym oleju siła nie spada. Typowy scenariusz, w którym koparka słabnie po rozgrzaniu oleju, ujawnia się dokładnie w tym teście, a nie przy pierwszym uruchomieniu.
Obejrzyj też sam olej: mleczna barwa oznacza wodę, ciemny i pachnący spalenizną – przegrzewanie, piana na powierzchni w zbiorniku to sygnał zapowietrzania układu i problemu, który wykańcza pompę. Do tego stan węży, ślady wycieków na siłownikach i mokre plamy pod maszyną po nocnym postoju.
Osprzęt, wieniec obrotu i ślady po naprawach
Luzy na sworzniach ramienia da się ocenić prostym testem: opuść łyżkę na ziemię, delikatnie unieś przód maszyny i obserwuj przemieszczenia w połączeniach. Stukanie i widoczny luz to koszt tulejowania i regeneracji – temat opisany w tekście o wybitych sworzniach i tulejowaniu.
Wieniec obrotu sprawdza się przy wysuniętym ramieniu – nadmierny luz osiowy przy podnoszeniu obciążenia oznacza wydatek, przy którym cena zakupu przestaje mieć znaczenie. Przejrzyj też spawy na ramie i wysięgniku. Świeże, dorabiane wzmocnienia i przemalowane fragmenty w okolicy przegubów są informacją o historii, której nie było w ogłoszeniu.
Silnik, emisja i to, co zostało „załatwione”
Sprawdź rozruch na zimnym silniku – poproś, żeby maszyna nie była rozgrzana przed Twoim przyjazdem. Obserwuj dym przy obciążeniu, szczelność układu chłodzenia, poziom i wygląd oleju, stan chłodnic.
Osobna sprawa to układ oczyszczania spalin. Zapchany filtr cząstek stałych i błędy recyrkulacji spalin to znany scenariusz – opisywaliśmy, jak zatkany DPF dławi silnik w koparce. Gorszy scenariusz jest wtedy, gdy poprzedni właściciel „rozwiązał problem” programowo. Maszyna jeździ, do czasu – a przywrócenie stanu fabrycznego bywa droższe niż naprawa oryginalnego układu. To samo dotyczy układu AdBlue, gdzie objawy zwykle zaczynają się od odliczania i trybu awaryjnego.
Elektronika i historia błędów
To punkt, którego nie zrobisz wzrokiem. Podłączenie diagnostyki pokazuje pamięć błędów wszystkich sterowników, liczbę wystąpień każdego z nich i motogodziny, przy których się pojawiały. Innymi słowy – realną historię maszyny, a nie tę z opowieści.
Diagnostyka komputerowa maszyny budowlanej przed zakupem trwa zwykle godzinę i rozstrzyga kilka rzeczy naraz: czy błędy były kasowane tuż przed sprzedażą, czy w układzie napędowym powtarzają się te same usterki, czy oprogramowanie sterowników jest oryginalne oraz jakie parametry pokazuje maszyna pod obciążeniem.
Papiery, które trzeba zobaczyć
- Numer seryjny – na tabliczce znamionowej i wybity na ramie. Muszą się zgadzać ze sobą i z dokumentami.
- Podstawa własności – faktura zakupu, umowa, dokumenty importowe. Sprawdź, czy sprzedający jest właścicielem, a nie korzystającym z leasingu.
- Obciążenia – maszyna w leasingu lub pod zastawem to ryzyko, którego nie zniweluje niższa cena.
- Historia serwisowa – faktury za części i przeglądy są warte więcej niż zapewnienia. Ich brak przy maszynie po kilku tysiącach motogodzin sam w sobie jest informacją.
- Dokumentacja UDT – jeśli maszyna lub jej osprzęt jej podlega, sprawdź aktualność decyzji.
Ile kosztują typowe niespodzianki
Żeby ta lista miała sens, warto wiedzieć, jaka jest stawka. Regeneracja pompy głównej, remont zwolnicy, wymiana wieńca obrotu, komplet wtryskiwaczy, naprawa układu oczyszczania spalin – każda z tych pozycji potrafi pochłonąć kwotę rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Przy maszynie kupowanej za sto kilkadziesiąt tysięcy dwie takie pozycje wywracają cały rachunek. Więcej o tym, gdzie te koszty się chowają, napisaliśmy w tekście o ukrytych usterkach w używanej koparce.
Dla porównania: przegląd przedzakupowy wykonany przez serwis to koszt rzędu kilkuset złotych plus dojazd. To jedyny wydatek na tej liście, który jest znany z góry.
Dlaczego gwarancja zmienia rachunek
Przy zakupie od osoby prywatnej ryzyko jest w całości po Twojej stronie. Sprzedający nie ma obowiązku znać stanu podzespołów, a Ty nie masz jak zweryfikować wszystkiego w jedno popołudnie.
Maszyna kupowana od firmy, która wcześniej ją sprawdziła i daje na nią gwarancję, jest zwykle droższa – i o tę różnicę toczy się cała rozmowa. Warto ją przeliczyć uczciwie: dopłata do maszyny z gwarancją bywa niższa niż koszt jednej poważnej naprawy, której nie da się wykluczyć przy zakupie „jak stoi”. O tym, co dokładnie sprawdzamy przed wystawieniem maszyny na sprzedaż, pisaliśmy w tekście o weryfikacji używanych maszyn budowlanych przed sprzedażą, a aktualne egzemplarze znajdziesz w dziale sprzedaż używanych maszyn budowlanych z gwarancją.
Od czego zacząć
Zanim pojedziesz oglądać, ustal dwie rzeczy: czy maszyna będzie zimna przy Twoim przyjeździe i czy będzie można nią popracować co najmniej pół godziny. Odmowa w którymkolwiek punkcie jest odpowiedzią samą w sobie.
Jeśli chcesz mieć pewność co do stanu konkretnego egzemplarza, skontaktuj się z nami – wykonujemy przeglądy przedzakupowe z pomiarami i pełną diagnostyką, także u sprzedającego. Godzina pracy serwisu jest tanim ubezpieczeniem transakcji na kilkaset tysięcy złotych.